Dự án ngăn triều 10.000 tỉ giúp 20 phường, xã tại TP.HCM giảm ngập khi vận hành

Dự án ngăn triều 10.000 tỉ tên đầy đủ là dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1.

Khu vực được bảo vệ tới 570km2

Theo ông Nguyễn Tâm Thịnh, Chủ tịch Tập đoàn Trung Nam, dự án ngăn triều 10.000 tỉ gồm 8 cống kiểm soát triều là Bến Nghé, Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô, Phú Định, Cầu Kinh và Bà Bướm; cùng khoảng 6km đê bao, kè bảo vệ, 41 cống nhỏ trên các trục, tại các vị trí xung yếu.

Khi vận hành, dự án sẽ đồng bộ 19 điểm quan trắc, kết hợp hệ thống SCADA điều khiển tự động và giám sát liên tục. Dự án giúp kiểm soát ngập do triều cho khu vực có diện tích khoảng 570 km2, với khoảng 6,5 triệu người dân hưởng lợi, chủ yếu tại khu vực trung tâm và phía Nam TP.HCM, thuộc vùng bờ hữu sông Sài Gòn.

Theo địa giới hành chính mới sau sắp xếp, phạm vi hưởng lợi của dự án liên quan đến 20 phường, xã, gồm các phường Sài Gòn, Tân Định, Bến Thành, Cầu Ông Lãnh, Xóm Chiếu, Khánh Hội, Vĩnh Hội, Tân Thuận, Phú Thuận, Tân Mỹ, Tân Hưng, Chánh Hưng, Phú Định, Bình Đông; cùng các xã Nhà Bè, Hiệp Phước, Tân Nhựt, Bình Chánh, Hưng Long và Bình Hưng. Đây là các địa bàn thuộc khu vực quận 1, 4, 7, 8, huyện Nhà Bè và Bình Chánh trước đây.

"Về hiệu quả, chúng ta cần nhìn nhận rằng TP.HCM đang đối mặt với thực tế nền đất tại nhiều khu vực đô thị có xu hướng sụt lún qua từng năm, trong khi mực nước triều và các đợt triều cường ngày càng diễn biến phức tạp. Điều này làm gia tăng nguy cơ ngập tại những khu vực có địa hình thấp, đặc biệt là các khu dân cư và hệ thống hạ tầng đô thị hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, việc đầu tư hệ thống công trình ngăn triều là giải pháp hạ tầng thiết yếu để chủ động kiểm soát và giảm thiểu tác động của triều cường đối với thành phố", ông Thịnh nói.

Theo nhà đầu tư, vai trò quan trọng nhất của dự án là hình thành hệ thống công trình kiểm soát, ngăn triều cường từ các sông lớn xâm nhập vào hệ thống kênh, rạch nội đô. Khi được vận hành đồng bộ, các cống kiểm soát triều và tuyến đê bao sẽ góp phần hạn chế tình trạng nước triều dâng cao gây ngập tại các khu dân cư, tuyến đường và công trình hạ tầng.

Bên cạnh nhiệm vụ ngăn triều, hệ thống còn hỗ trợ điều tiết mực nước trong kênh rạch, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tiếp nhận và tiêu thoát nước mưa thông qua hệ thống thoát nước đô thị hiện hữu.

Tuy nhiên, cần khẳng định rằng dự án hoàn thành không đồng nghĩa với việc TP.HCM sẽ chấm dứt hoàn toàn tình trạng ngập nước bởi dự án tập trung giải quyết vấn đề ngập do triều cường. Đối với những trận mưa lớn vượt quá khả năng tiêu thoát của hệ thống hạ tầng hiện hữu, thì rất cần sự hiệu quả từ hạ tầng thoát nước đô thị để nước thoát được đến lưu vực mà dự án có thể hỗ trợ bơm tiêu thoát ra sông lớn.

“

Có thể khẳng định, dự án ngăn triều 10.000 tỉ như "lá chắn thép" giúp TP.HCM chủ động kiểm soát triều cường, giảm thiểu tác động của tình trạng nước dâng, góp phần bảo vệ hạ tầng đô thị trước những biến động về điều kiện tự nhiên trong dài hạn và ổn định đời sống người dân.

Ông Nguyễn Tâm Thịnh, Chủ tịch tập đoàn Trung Nam

Dự án ngăn triều 10.000 tỉ vận hành ra sao?

Về cách thức vận hành, ông Nguyễn Văn Bảo, Phó giám đốc Trungnam An Triều cho biết về cơ bản, có thể hình dung dự án ngăn triều như một hệ thống cửa điều tiết nước quy mô lớn, có nhiệm vụ ngăn chặn triều cường giữa các sông lớn bên ngoài và hệ thống kênh, rạch bên trong thành phố.

Nguyên tắc vận hành được thực hiện dựa trên diễn biến mực nước, tình hình thời tiết và các điều kiện thủy văn thực tế. Trong điều kiện bình thường, khi mực nước phù hợp, các cửa van được mở để duy trì lưu thông của dòng nước giữa sông lớn và hệ thống kênh rạch nội đô.

"Khi triều cường dâng cao, hệ thống sẽ đóng các cửa van theo quy trình vận hành nhằm ngăn nước từ các sông lớn để khép kín bên trong, qua đó hạn chế tình trạng mực nước kênh rạch dâng cao gây ngập tại các khu dân cư cũng như tuyến đường.

Đặc biệt, trong trường hợp mưa lớn xảy ra đồng thời với triều cường, hệ thống cửa van, ngoài nhiệm vụ ngăn nước triều từ bên ngoài sông lớn, sẽ đồng thời, tại các vị trí được bố trí trạm bơm như Bến Nghé, Tân Thuận và Phú Định, hệ thống bơm sẽ được huy động theo điều kiện vận hành để hỗ trợ tiêu thoát nước từ phía trong ra sông lớn, góp phần hạ thấp mực nước kênh rạch và tạo điều kiện cho nước mưa tiêu thoát.

Khi triều rút, mực nước bên ngoài đạt xuống đến mức phù hợp, các cửa van sẽ được mở trở lại, cho phép nước bên trong thoát ra ngoài theo dòng chảy tự nhiên", ông Bảo mô phỏng.

Toàn bộ quá trình được hỗ trợ bởi hệ thống giám sát, điều khiển tự động SCADA, giúp theo dõi các thông số vận hành và hỗ trợ điều tiết hoạt động của các công trình một cách đồng bộ, linh hoạt.

Tuy nhiên, cũng cần nhấn mạnh rằng dự án không trực tiếp thu gom toàn bộ nước mưa trên đường phố, mà chủ yếu thực hiện nhiệm vụ ngăn nước triều xâm nhập và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hệ thống thoát nước đô thị hoạt động.

"Chúng tôi mong rằng khi dự án hoàn thành, được đưa vào khai thác và vận hành đồng bộ, công trình sẽ phát huy vai trò trong việc giảm thiểu ngập triều cường, cải thiện điều kiện tiêu thoát nước và góp phần nâng cao chất lượng sống cho người dân TP.HCM", ông Bảo kỳ vọng.