Dùng công nghệ Việt số hóa mộ liệt sĩ ở đặc khu Côn Đảo

Cuối tháng 10.2025, sau chuyến khảo sát thực tế tại đặc khu Côn Đảo (TP.HCM) cùng Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, ông Huỳnh Nhựt Trường, Giám đốc Công ty TNHH Rigel Tech, cùng đội ngũ bắt đầu nghiên cứu giải pháp số hóa Nghĩa trang Hàng Dương.

Di tích Nghĩa trang Hàng Dương hiện có 1.922 ngôi mộ, trong đó 714 mộ có tên, 1.208 mộ khuyết danh, được chăm sóc, quản lý trên diện tích gần 20 ha, thuộc khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Đảo.

Theo ông Trường, đây không chỉ là địa chỉ lịch sử đặc biệt, nơi tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và những người yêu nước đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc, mà còn là nơi lưu giữ những thông tin cần được quản lý, bảo tồn và khai thác hiệu quả.

Từ bản vẽ tay đến bản đồ số

Qua khảo sát, doanh nghiệp nhận thấy việc số hóa dữ liệu, xác định vị trí phần mộ và tổ chức thông tin còn gặp nhiều khó khăn. Bài toán đặt ra là làm sao kết nối hồ sơ với vị trí thực tế, bảo đảm dữ liệu chính xác, thuận tiện cho công tác quản lý và tra cứu.

"Đối với Rigel Tech, đây không đơn thuần là một dự án công nghệ mà còn là cách đội ngũ kỹ thuật Việt Nam thể hiện trách nhiệm đối với lịch sử dân tộc bằng chính năng lực chuyên môn của mình", ông Trường chia sẻ.

Bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM, cho biết ý tưởng số hóa nghĩa trang bắt nguồn từ một chuyến công tác về nguồn tại Côn Đảo. Trong một chiều mưa đến viếng Nghĩa trang Hàng Dương, chứng kiến du khách và thân nhân từ khắp mọi miền đất nước vất vả tìm từng ngôi mộ của các vị tiền bối như cụ Nguyễn An Ninh, cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong cùng hàng ngàn anh hùng liệt sĩ.

Dù dự án số hóa nơi đây từng được nỗ lực triển khai nhiều lần nhưng chưa thành công, bà Trinh vẫn dành thời gian trực tiếp khảo sát thực địa, tìm hiểu nguyên nhân và cùng ông Huỳnh Nhựt Trường quyết tâm tìm giải pháp công nghệ phù hợp.

Từ ngày 26.3, đội ngũ kỹ thuật bắt đầu khảo sát, đo đạc, thu thập hình ảnh, xác định tọa độ và rà soát thông tin phần mộ theo từng khu vực. Quá trình triển khai có sự phối hợp của Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM và các đơn vị quản lý tại Côn Đảo, đặc biệt là cán bộ nghiệp vụ trực tiếp hỗ trợ xác minh thông tin, đối chiếu vị trí phần mộ.

Theo bà Trinh, một trong những khó khăn lớn nhất là khoảng cách địa lý giữa đất liền và hải đảo, vấn đề kết nối cùng nguồn dữ liệu gốc chỉ gồm các bản vẽ tay. Để giải quyết, đội ngũ lựa chọn đưa dữ liệu lên nền tảng điện toán đám mây, dành hơn một tháng đo đạc tỉ mỉ từng cột mốc và từng ngôi mộ, từ sáng sớm đến chiều tối trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt tại Côn Đảo.

Những sai số do từ trường và khí hậu cũng đòi hỏi giải pháp kỹ thuật phù hợp. Đội ngũ áp dụng phương pháp bình sai nhằm định vị chính xác từng vị trí. Sau đó, dữ liệu số hóa được cập nhật lên bản đồ để ban quản trang rà soát, cập nhật trước khi đưa vào sử dụng.

Từ dữ liệu thu thập được, Rigel Tech xây dựng cơ sở dữ liệu, tích hợp hệ thống thông tin địa lý (GIS), phát triển các chức năng quản lý và tra cứu phần mộ trên bản đồ số. Ngày 29.4, doanh nghiệp hoàn thành bàn giao nền tảng quản lý, tra cứu Nghĩa trang Hàng Dương (https://nghiatranghangduong.tphcm.gov.vn) cho các đơn vị tiếp nhận, phối hợp quản lý.

Tra cứu thông tin liệt sĩ thuận tiện

Theo ông Trường, kết quả quan trọng của dự án là hình thành nền tảng kết nối thông tin phần mộ với dữ liệu vị trí địa lý, giúp việc tìm kiếm và hiển thị thông tin trực quan hơn. Đối với các đơn vị chức năng, hệ thống tạo cơ sở để quản lý dữ liệu tập trung, tra cứu vị trí phần mộ, rà soát, cập nhật thông tin và hỗ trợ công tác nghiệp vụ.

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào phương thức tìm kiếm thủ công, cán bộ quản lý có thêm công cụ số để khai thác dữ liệu. Với thân nhân liệt sĩ, người dân và du khách, bản đồ số giúp việc tìm kiếm thông tin, xác định vị trí phần mộ thuận tiện hơn, nhất là với những người lần đầu đến Côn Đảo hoặc muốn tìm nơi an nghỉ của người thân để thăm viếng, tưởng niệm.

Bà Trinh cho biết thành công của giai đoạn 1 là toàn bộ không gian Nghĩa trang Hàng Dương đã được số hóa hoàn chỉnh với gần 2.000 ngôi mộ liệt sĩ. Người dân ở bất kỳ đâu cũng có thể tra cứu thông tin liệt sĩ trực tuyến; khi đến viếng tại nghĩa trang, ứng dụng sẽ dẫn đường chính xác tới từng mộ phần.

"Chúng ta có thể về nguồn từ nơi rất xa như Cà Mau hay các tỉnh phía bắc, người dân có thể vào trang web Nghĩa trang Hàng Dương để tìm hiểu về lịch sử. Công nghệ phải thiết thực, phục vụ công việc hằng ngày, và là sự nối kết giữa lịch sử, hiện tại và tương lai", bà Trinh nói.

Với quy mô dữ liệu lớn, yêu cầu xác minh chặt chẽ và ý nghĩa đặc biệt của địa điểm, việc số hóa không chỉ dừng ở đưa thông tin lên môi trường trực tuyến. Dữ liệu cần được đối chiếu với thực tế, rà soát và cập nhật để phục vụ hiệu quả công tác quản lý, đồng thời giúp thân nhân và người dân tiếp cận thông tin thuận lợi hơn.

Làm chủ công nghệ Việt, hướng đến công trình lớn hơn

Sau giai đoạn đầu, Rigel Tech mong muốn tiếp tục hoàn thiện nền tảng, nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ tra cứu bằng ngôn ngữ tự nhiên, đồng thời kết hợp dữ liệu GIS, hình ảnh không gian và mô hình 3D nhằm nâng cao khả năng quản lý trực quan.

Trong giai đoạn 2, dự án dự kiến tiếp tục gắn mã QR cho từng ngôi mộ để truy xuất lịch sử, đồng thời mở ra "khoảng trống dữ liệu" cho các thế hệ sau bổ sung thông tin. Đây là hướng phát triển nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tư liệu, góp phần lưu giữ những thông tin lịch sử gắn với từng phần mộ.

Ngày 23.10, Công ty Rigel Tech công bố giải pháp RIGEL UAV, mở thêm hướng nghiên cứu ứng dụng thiết bị bay không người lái trong khảo sát, thu thập hình ảnh và xây dựng dữ liệu không gian.

Từ việc phải cắm mốc thủ công tốn nhiều công sức, giải pháp thiết bị bay UAV tự động được kỳ vọng giúp tự động hóa quy trình thu thập, xử lý dữ liệu không gian, đáp ứng nhu cầu khảo sát tại những công trình có quy mô lớn. Giải pháp này dự kiến sẽ được triển khai tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82 ở Tây Ninh, nơi có hơn 22.000 ngôi mộ.

Ông Trường cho biết doanh nghiệp hướng đến việc tự nghiên cứu, phát triển phần mềm, chủ động tích hợp thiết bị và từng bước làm chủ công nghệ, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các giải pháp có sẵn từ bên ngoài. "Công nghệ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, phục vụ xã hội, tối ưu chi phí và mang lại giá trị bền vững", ông Trường nhấn mạnh.

Từ Nghĩa trang Hàng Dương đến định hướng ứng dụng tại Nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82, hành trình của Rigel Tech cho thấy công nghệ có thể bắt đầu từ những nhu cầu rất cụ thể: quản lý chính xác hơn, tìm kiếm thuận tiện hơn và lưu giữ thông tin lịch sử đầy đủ hơn.