TP. Hồ Chí Minh: Từ “kinh đô điện ảnh” đến Thành phố sáng tạo
Với lợi thế trung tâm điện ảnh lớn nhất cả nước, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước hiện thực hóa tầm nhìn Thành phố sáng tạo, lan tỏa động lực thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa, đóng góp tăng trưởng kinh tế và quảng bá hình ảnh thành phố.
Hiện thực hóa tầm nhìn Thành phố sáng tạo
Sau khi trở thành Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh đầu tiên của Đông Nam Á, TP. Hồ Chí Minh triển khai nhiều chương trình trong lĩnh vực này. Trong đó, Liên hoan phim ngắn TP. Hồ Chí Minh lần thứ II, diễn ra tháng 6/2026, là một trong những hoạt động cụ thể nhằm triển khai các cam kết của Thành phố với UNESCO. Không chỉ là sân chơi dành cho các nhà làm phim trẻ, liên hoan còn được định vị như một nền tảng kết nối sáng tạo, đào tạo nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao khả năng tiếp cận điện ảnh của cộng đồng.
Trong khuôn khổ Liên hoan phim, nhiều sáng kiến phát triển hệ sinh thái điện ảnh đã được công bố, như chương trình "Kiến tạo điện ảnh trong học đường", dự án HCMC Short Film Lab nhằm phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ; các khóa tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong sản xuất phim cho các bạn trẻ; kết nối giới thiệu các dự án, tác phẩm phim tiêu biểu tham dự các liên hoan phim trong nước và quốc tế; ra mắt bộ nhận diện Thành phố Điện ảnh thuộc Mạng lưới các thành phố sáng tạo UNESCO; tổ chức Hội thi sáng tác video clip ngắn, tạo sân chơi văn hóa - nghệ thuật dành cho học sinh...
Theo Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường, cột mốc ngày 31/10/2025, khi Thành phố chính thức được UNESCO công nhận là Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực điện ảnh, đã mở ra một giai đoạn phát triển mới cho công nghiệp văn hóa của thành phố. Đây là niềm vinh dự và trách nhiệm trong việc tiếp tục gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa và sáng tạo, đóng góp vào sự phát triển bền vững của thành phố cũng như của đất nước.
TP. Hồ Chí Minh xác định điện ảnh là một ngành công nghiệp văn hóa quan trọng, xuất phát từ những lợi thế đã được tích lũy qua nhiều thập niên. Nhiều năm qua, Thành phố mang tên Bác luôn giữ vị trí “kinh đô điện ảnh” của Việt Nam. Từ đầu những năm 1990, khi điện ảnh tư nhân bắt đầu phát triển, Thành phố đã trở thành nơi tập trung phần lớn các hãng phim, doanh nghiệp phát hành, hệ thống rạp chiếu và đội ngũ sáng tạo. Sự hội tụ này từng bước hình thành một thị trường điện ảnh năng động cùng mạng lưới liên kết tương đối hoàn chỉnh giữa các khâu sản xuất, phát hành, phổ biến và dịch vụ hỗ trợ, tạo nền tảng quan trọng để phát triển công nghiệp điện ảnh theo hướng hiện đại.
Những lợi thế đó tiếp tục được củng cố trong giai đoạn hiện nay. Thành phố có hơn 900 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh, gần 10.000 lao động, 10 hệ thống rạp với 52 cụm rạp, 295 phòng chiếu, doanh thu phòng vé chiếm khoảng 40% thị trường cả nước. Những con số này cho thấy nơi đây đang sở hữu hệ sinh thái điện ảnh lớn nhất Việt Nam, với các điều kiện để phát triển chuỗi giá trị của ngành công nghiệp điện ảnh.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Thanh Thúy cho rằng, việc gia nhập Mạng lưới các Thành phố sáng tạo tạo điều kiện để Thành phố mở rộng hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy phát triển công nghiệp điện ảnh...
Kích hoạt hệ sinh thái điện ảnh, phát triển kinh tế sáng tạo
Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia, điện ảnh là ngành công nghiệp có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, kết nối với nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế sáng tạo. Giá trị của một bộ phim ngoài đo bằng doanh thu phòng vé, còn ở khả năng quảng bá hình ảnh địa phương, thúc đẩy du lịch, gia tăng sức hấp dẫn của không gian đô thị; đồng thời, tạo động lực phát triển cho các ngành thiết kế, quảng cáo, âm nhạc, thời trang, công nghệ số và các dịch vụ sáng tạo.
Ngoài quy mô thị trường, tại TP. Hồ Chí Minh đã hình thành tương đối đầy đủ chuỗi giá trị của ngành điện ảnh, từ đào tạo, sáng tạo, sản xuất, phát hành đến tiêu dùng. Chính sự hội tụ ấy tạo nên sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư và các dự án điện ảnh quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các thành phố ngày càng được quyết định bởi khả năng thu hút nhân tài và các ngành công nghiệp sáng tạo, điện ảnh có thể trở thành "đầu tàu" kéo theo nhiều lĩnh vực khác như du lịch, quảng cáo, thiết kế, âm nhạc, công nghệ số và dịch vụ.
Để chuyển hóa tiềm năng thành năng lực cạnh tranh, nhiều chuyên gia cho rằng, Thành phố cần tập trung giải quyết nhiều điểm nghẽn. Hạ tầng phục vụ sản xuất phim chưa đồng bộ; thiếu các phim trường hiện đại quy mô lớn và trung tâm hậu kỳ đạt tiêu chuẩn quốc tế; nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực kỹ xảo, âm thanh, công nghệ hình ảnh còn hạn chế. Trong khi nhu cầu sáng tạo ngày càng gia tăng, các thiết chế hỗ trợ nhà làm phim trẻ, cơ chế hợp tác công - tư và chính sách thu hút đầu tư cho công nghiệp điện ảnh vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.
Nhận diện rõ những hạn chế đó, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái điện ảnh theo hướng hiện đại và hội nhập. Lãnh đạo Thành phố cho biết tiếp tục hỗ trợ các hoạt động sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực trẻ, tăng cường kết nối giữa các nhà làm phim, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và đối tác quốc tế.
Đồng thời, định hướng phát triển những tác phẩm mang chiều sâu văn hóa và bản sắc đô thị; xây dựng hệ thống hạ tầng điện ảnh gồm trung tâm hậu kỳ, phim trường mở, học viện đào tạo, thư viện kịch bản và Quỹ Hỗ trợ phim nghệ thuật; mở rộng hợp tác quốc tế để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành điện ảnh trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Triển khai đồng bộ những định hướng này kỳ vọng sẽ đưa điện ảnh trở thành mũi nhọn của nền kinh tế sáng tạo. Khi đó, hiệu quả của ngành sẽ không chỉ được phản ánh qua số lượng tác phẩm hay doanh thu phòng vé, mà còn ở khả năng tạo việc làm chất lượng cao, thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao sức hấp dẫn của đô thị và quảng bá hình ảnh TP. Hồ Chí Minh như một trung tâm sáng tạo của khu vực.