TP.HCM 'vẽ lại không gian phát triển đô thị đa cực' với 5 cực động lực, 10 vùng phát triển

TP.HCM đã và đang tổ chức lấy ý kiến phản biện xã hội đối với Đề án Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Việc tham khảo ý kiến nhằm phát huy trí tuệ, trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học, luật sư, luật gia và các đại biểu đối với một quy hoạch có ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm được định hình trên toàn bộ địa giới hành chính thành phố sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, với diện tích khoảng 6.772,59 km², gồm 168 đơn vị hành chính cấp xã và đặc khu Côn Đảo.

Từ đô thị đơn tâm đến siêu đô thị đa cực

Điểm đáng chú ý của dự thảo quy hoạch là tầm nhìn phát triển thành phố trong 100 năm, chuyển từ mô hình đô thị đơn tâm sang siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng. Mục tiêu tổng quát là xây dựng TP.HCM trở thành siêu đô thị quốc tế, trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, logistics, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế biển và văn hóa sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Theo lộ trình, đến năm 2030, thành phố phấn đấu duy trì tăng trưởng GRDP tối thiểu 10%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 14.000 USD, kinh tế số chiếm khoảng 40% GRDP và hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị. Đến năm 2045, thành phố hướng tới vị thế trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, logistics, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu châu Á, cơ bản hoàn thiện cấu trúc siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng.

Xa hơn, tầm nhìn đến năm 2075 và những giai đoạn sau đó là một TP.HCM toàn cầu, thông minh, hiện đại, phát triển toàn diện, có chất lượng sống cao và khả năng thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu. Tầm nhìn 100 năm nhấn mạnh một thành phố vận hành bằng dữ liệu, phát triển trên nền tảng hạ tầng xanh - xanh dương, cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội, bảo tồn di sản và bảo vệ môi trường.

Để hiện thực hóa định hướng này, quy hoạch xác lập cấu trúc “5 cực động lực - 5 hệ liên kết chiến lược - 10 vùng quản trị phát triển”.

Trong đó, lõi trung tâm Sài Gòn - Chợ Lớn - Thủ Thiêm giữ vai trò trung tâm quản trị, tài chính và dịch vụ toàn cầu; phía Đông là cực đổi mới sáng tạo; phía Bắc là cực công nghiệp - logistics; phía Nam là cực cảng biển - thương mại tự do - năng lượng; còn Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm trở thành cực biển - du lịch.

Kết nối không gian, mở dư địa tăng trưởng mới

Cấu trúc mới không chỉ tổ chức lại không gian bên trong thành phố mà còn đặt TP.HCM vào mạng lưới liên kết vùng và quốc tế rộng lớn.

Các hệ liên kết chiến lược sẽ kết nối từ Mộc Bài, Củ Chi, Hóc Môn qua lõi trung tâm, Thủ Đức, Dĩ An, Thuận An, Biên Hòa đến Phú Mỹ, Cái Mép; đồng thời hình thành trục Đông - Tây nối Đồng bằng sông Cửu Long với Cần Giờ, Vũng Tàu, Côn Đảo và sân bay Long Thành.

Quy hoạch cũng dành không gian rõ nét cho kinh tế biển, logistics, công nghiệp công nghệ cao, tài chính quốc tế, kinh tế số, AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch và du lịch chất lượng cao.

Đặc biệt, Cần Giờ được xác định là không gian sinh thái biển, cảng trung chuyển quốc tế; Cái Mép - Thị Vải, Phú Mỹ, Long Sơn là vùng cảng biển, logistics, công nghiệp và năng lượng; Vũng Tàu - Long Hải - Hồ Tràm phát triển du lịch biển; Côn Đảo được định hướng theo mô hình đảo xanh, đảo thông minh, gắn với bảo tồn sinh thái và di sản.

Một nội dung quan trọng khác là tổ chức hạ tầng theo hướng đa tầng, gồm không gian mặt đất, ngầm, trên cao và hạ tầng số. Thành phố ưu tiên đường sắt đô thị, vành đai, cao tốc, cảng biển, sân bay, logistics, hạ tầng dữ liệu, trung tâm dữ liệu, AI, IoT và bản sao số đô thị. Hệ thống quản trị đô thị thông minh được xem là nền tảng để quản lý quy hoạch, hạ tầng và cung cấp dịch vụ công theo thời gian thực.

Quy hoạch đồng thời đặt yêu cầu kiểm soát chặt việc sử dụng đất, bảo vệ sông, biển, rừng ngập mặn, đất nông nghiệp có giá trị và các vùng sinh thái nhạy cảm. Đặc khu Côn Đảo, các vùng ven sông, ven biển và không gian sinh thái được quản lý theo những yêu cầu riêng nhằm bảo đảm phát triển đi cùng bảo tồn.

Với quy mô dân số dự báo khoảng 22-23 triệu người vào năm 2050, dân số quy đổi có thể lên tới 27,8 triệu người, quy hoạch tổng thể không chỉ là bài toán phân bổ đất đai hay xây dựng hạ tầng, mà còn là khung định hình cách TP.HCM tăng trưởng trong nhiều thập kỷ tới.

Trước đó, Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM đã ban hành Kết luận về dự thảo Đề cương Quy hoạch tổng thể Thành phố thời kỳ 2025 - 2050 tầm nhìn 100 năm.
Theo đó, Thành ủy thống nhất cao với đề xuất của Đảng ủy UBND Thành phố. Lãnh đạo Thành phố giao Đảng ủy UBND Thành phố khẩn trương rà soát hoàn thiện Đề cương bảo đảm chất lượng tính khả thi
Nội dung quy hoạch phải bám sát định hướng của Trung ương phù hợp quy hoạch quốc gia và quy hoạch vùng.
Đồng thời xác định rõ mô hình phát triển không gian phát triển cùng các động lực tăng trưởng mới. Thành ủy nhấn mạnh yêu cầu tổ chức lập quy hoạch đúng tiến độ đúng quy định bảo đảm chất lượng cao.
Quá trình thực hiện cần gắn liền với phát triển nhanh bền vững nâng cao năng lực cạnh tranh và phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành Trung ương cũng như các địa phương lân cận.