Thông tư 85 không yêu cầu dừng tất cả chương trình liên kết

Ngày 21/10, Sở GD&ĐT TPHCM tổ chức hội thảo trao đổi về việc triển khai Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT, với sự tham dự trực tuyến của ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông, Bộ GD&ĐT.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh nhiều trường học băn khoăn về cách tổ chức các chương trình liên kết, hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động theo nhu cầu người học khi Thông tư 85 có hiệu lực từ ngày 15/11.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Bảo Quốc, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM, cho biết văn bản dù chưa có hiệu lực đã nhận được sự quan tâm từ các cơ sở giáo dục, phụ huynh. Trong quá trình triển khai, các trường có cách hiểu khác nhau và gửi nhiều băn khoăn lên Sở. Vì vậy, Sở tổ chức hội thảo để tiếp tục lắng nghe ý kiến từ cơ sở, giải đáp vướng mắc và thống nhất định hướng thực hiện.

Bà Phạm Thị Bé Hiền, Trưởng phòng Giáo dục Phổ thông, Sở GD&ĐT TPHCM, bày tỏ mọi sự điều chỉnh, sắp xếp của các nhà trường phải thực hiện trên tinh thần đảm bảo quyền lợi của học sinh, hạn chế tối đa việc xáo trộn khung giờ học tập và lịch đưa đón của phụ huynh học sinh.

Không phải tất cả chương trình liên kết đều phải dừng

Một trong những vấn đề được các trường quan tâm là liệu Thông tư 85 có buộc chấm dứt các chương trình liên kết đang tổ chức hay không.

Tại hội thảo, nội dung được làm rõ là Thông tư 85 không yêu cầu tất cả trường học phải dừng tất cả chương trình liên kết. Việc tiếp tục, điều chỉnh hay chấm dứt từng hoạt động cần căn cứ vào nội dung, mục tiêu, điều kiện tổ chức và quy định hiện hành.

Theo định hướng của Bộ GD&ĐT, các trường cần rà soát kế hoạch, nội dung, hình thức tổ chức, đối tác và các điều kiện liên quan; xác định hoạt động nào thuộc nhóm giáo dục tăng cường, hoạt động nào thực sự xuất phát từ nhu cầu riêng của học sinh. Những nội dung không phù hợp quy định phải được điều chỉnh.

Theo Thông tư 85, hoạt động giáo dục tăng cường (không thu phí) được tổ chức ngoài thời lượng chính khóa nhằm bổ sung những nội dung giáo dục cần thiết, tăng cường thực hành, trải nghiệm, vận dụng kiến thức và phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo mục tiêu Chương trình giáo dục phổ thông.

Các nội dung có thể gồm khoa học, công nghệ, tin học, năng lực số, trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục STEM, thực hành, trải nghiệm, củng cố năng lực ngoại ngữ, hướng nghiệp phổ cập và kỹ năng sống ở mức độ cơ bản, cần thiết chung cho người học.

Tại hội thảo, ông Tài nhấn mạnh yêu cầu công bằng trong tiếp cận giáo dục. Theo định hướng này, không thể để học sinh có điều kiện kinh tế, có khả năng đóng tiền được tiếp cận các nội dung giáo dục cần thiết, trong khi học sinh ở những địa bàn khó khăn lại không có cơ hội tương tự.

Nhà trường cần chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục tăng cường phù hợp với học sinh, đội ngũ và điều kiện thực tế, đồng thời thực hiện đúng quy định về nguồn kinh phí và tổ chức hoạt động.

Lấy ví dụ từ các chương trình, đề án đặc thù đang được TPHCM triển khai rất hiệu quả, ông Thái Văn Tài cho rằng khi vận hành theo bối cảnh quy định mới của Thông tư 85, ngành giáo dục Thành phố cần rà soát và bóc tách nội dung một cách căn cơ, chính xác.

Theo ông Tài, tên gọi của một đề án hay chương trình không quyết định đó là hoạt động tăng cường hay theo nhu cầu người học, mà bản chất nằm ở nội hàm kiến thức được thiết kế truyền tải.

Ví dụ đối với chương trình trí tuệ nhân tạo (AI), các nội dung nào mà bất kỳ học sinh nào cũng cần được trang bị thì sẽ là hoạt động tăng cường, Nhà nước và ngân sách địa phương sẽ bảo đảm chi trả, học sinh được thụ hưởng miễn phí để bảo đảm tính công bằng giáo dục.

Nội dung giáo dục theo nhu cầu người học là những phần kiến thức mở rộng, nâng cao, chuyên sâu hoặc năng khiếu. Phần nội dung này mới thực hiện theo cơ chế xã hội hóa và thỏa thuận thu chi đúng quy định.

Từ phân tích trên, Vụ trưởng đề nghị TPHCM đánh giá lại toàn bộ các đề án hiện hành để phân định mạch lạch: Phần nội dung nào là tăng cường chung cho toàn bộ học sinh thì đưa vào kế hoạch giáo dục chính thức của nhà trường và sử dụng nguồn lực Nhà nước bảo đảm; phần nội dung nào thuộc về nguyện vọng riêng thì xếp vào nhóm hoạt động theo nhu cầu.

Hoạt động theo nhu cầu phải thực sự tự nguyện

Khác với hoạt động tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học nhằm đáp ứng nhu cầu mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân của học sinh.

Những nội dung chuyên sâu về ngoại ngữ, lập trình, robot, công nghệ hoặc các hoạt động phát triển năng khiếu văn hóa, nghệ thuật, thể thao có thể được xem xét tổ chức theo nhu cầu người học nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Nhóm hoạt động này được tổ chức trên cơ sở tự nguyện. Việc tham gia hay không tham gia không được trở thành căn cứ để gây áp lực, phân biệt đối xử hoặc ảnh hưởng đến việc đánh giá kết quả học tập của học sinh. Việc thu kinh phí phải tuân thủ các quy định tương ứng; nhà trường không thể chỉ đổi tên một chương trình tăng cường thành hoạt động theo nhu cầu để thu tiền.

Tại hội thảo, ông Tài cũng lưu ý việc bảo đảm công bằng không đồng nghĩa với cào bằng. Với hoạt động tăng cường, nhà trường cần bảo đảm cơ hội tiếp cận những nội dung cần thiết cho mọi học sinh theo kế hoạch.

Với hoạt động theo nhu cầu, sự công bằng còn thể hiện ở việc tôn trọng lựa chọn thực chất của từng người học. Ví dụ, việc học sinh lựa chọn 2/4 hay 3/4 môn theo đúng nguyện vọng hoàn toàn không vi phạm nguyên tắc công bằng.

Theo đó, học sinh có thể lựa chọn những nội dung phù hợp với nguyện vọng, năng lực và điều kiện của mình, miễn là việc tổ chức đáp ứng đúng quy định và không ảnh hưởng đến quyền lợi của những học sinh khác.

Tại hội thảo, lãnh đạo Sở GD&ĐT TPHCM cho biết thành phố có những mô hình và chương trình đặc thù như tiếng Anh tích hợp, tin học, ngoại ngữ và trường học tiên tiến, hội nhập. Sở đang nghiên cứu để có hướng dẫn cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế và đặc điểm của từng mô hình.

Đây cũng là vấn đề các trường mong muốn được làm rõ, bởi việc phân định hoạt động tăng cường với hoạt động theo nhu cầu không chỉ ảnh hưởng đến nội dung giáo dục mà còn liên quan đến cách bố trí thời khóa biểu, đội ngũ giáo viên, kinh phí và quyền lựa chọn của phụ huynh, học sinh.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông cũng giải tỏa áp lực cho các hiệu trưởng khi khẳng định: Thông tư 85 là định hướng pháp lý cho cả một chặng đường phát triển lâu dài, không phải là văn bản mang tính chất bắt buộc tất cả các trường học phải đáp ứng ngay lập tức 100% điều kiện cơ sở vật chất và nhân sự từ ngày 15/11.

Ông Thái Văn Tài gợi ý trong năm đầu tiên triển khai, các hiệu trưởng cần hết sức linh hoạt. Nhà trường nên chọn các nội dung giáo dục tăng cường một cách nhẹ nhàng, dễ thực hiện, dựa trên cơ sở vật chất và đội ngũ hiện có (như các hoạt động trải nghiệm liên môn, củng cố kiến thức). Các trường không nên bê nguyên cơ học kế hoạch của các năm trước sang năm nay khi bối cảnh pháp lý đã thay đổi.

Huyên Nguyễn/Báo Dân Trí