Khó giảm lãi suất dù có thị trường chứng khoán 10,7 triệu tỉ đồng
Vốn ngân hàng không còn dồi dào, lãi suất nhích lên vì khi cần vốn ai cũng nghĩ đến ngân hàng. Do vậy cần đưa thị trường chứng khoán quy mô 10,7 triệu tỉ và còn tăng trưởng thêm thành kênh dẫn vốn chính của nền kinh tế.
Lãi suất cao là do nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng. Tỉ lệ dư nợ tín dụng trên GDP của Việt Nam hiện đạt 145%, thuộc nhóm các nước có tỉ lệ cao và được dự báo có thể tiếp tục tăng lên trong thời gian tới.
Giảm lãi suất và khoảng lặng nhà đầu tư lỗ khi tham gia IPO
Muốn giảm lãi suất, phải giảm tình trạng phụ thuộc vào vốn ngân hàng của nền kinh tế. Giải pháp là mở rộng kênh huy động vốn trung và dài hạn thông qua cổ phiếu, trái phiếu trên thị trường chứng khoán.
Ông Trần Hoàng Sơn - Giám đốc chiến lược thị trường Chứng khoán VPBank (VPBankS) - chỉ ra dư địa lớn để thị trường thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, từ đó giảm dần áp lực phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Cuối tháng 9-2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 404 tỉ USD (hơn 10 triệu tỉ đồng). Đến giữa tháng 10-2026, con số vào khoảng 10,7 triệu tỉ đồng, tương đương 82-83% GDP.
Mức này cao hơn Indonesia (65%) và Philippines (50,3%), nhưng vẫn thấp hơn Thái Lan (93,4%), Singapore (101%) và Malaysia (109,4%).
Mục tiêu đến năm 2030 là nâng tỉ lệ lên 120% GDP, tương ứng thêm khoảng 5,4 triệu tỉ đồng vốn huy động từ thị trường chứng khoán (gấp đôi giai đoạn 2020-2025) trong tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 38,5 triệu tỉ đồng.
Theo cơ cấu dự kiến, tín dụng ngân hàng vẫn chiếm khoảng 48%, trong khi thị trường chứng khoán chỉ khoảng 6% và trái phiếu doanh nghiệp khoảng 9,4%.
"Khoảng cách này cho thấy dư địa là có thật, nhưng để lấp đầy cần dòng vốn kiên nhẫn chứ không thể chỉ dựa vào dòng tiền ngắn hạn", ông Sơn nói.
Theo ông Sơn, có nhiều yếu tố khiến thị trường chứng khoán chưa hút được dòng vốn dài hạn. Chẳng hạn nhiều đợt phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) và phát hành thêm thời gian qua chưa mang lại hiệu quả như kỳ vọng của nhà đầu tư. Kết hợp với những giai đoạn biến động mạnh, tâm lý phân bổ vốn dài hạn bị ảnh hưởng đáng kể.
Ông Đặng Trần Phục - Chủ tịch HĐQT Công ty CP AzFin Việt Nam - nói đây là trăn trở của rất nhiều nhà đầu tư khi tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung và các thương vụ IPO nói riêng.
AzFin Việt Nam thời gian qua đã thống kê lại các thương vụ IPO ở Việt Nam: "Đâu đó khoảng hơn 80% số thương vụ IPO, sau một năm niêm yết thì phần đa số là nhà đầu tư lỗ. Đấy là một thực tế".
Cần lặp lại khoảnh khắc "thăng hoa" thoái vốn bia Sài Gòn, Vinamilk
Ông Sơn cho rằng việc mở rộng nguồn cung hàng hóa có chất lượng là yêu cầu quan trọng để thu hút dòng vốn dài hạn, đặc biệt từ các tổ chức tài chính quốc tế.
Các quỹ lớn thường quan tâm đến doanh nghiệp có quy mô phù hợp, nền tảng tài chính lành mạnh, triển vọng tăng trưởng rõ ràng và chất lượng quản trị tốt. Đồng thời, cổ phiếu cần có thanh khoản đủ lớn để họ có thể giải ngân và cơ cấu danh mục một cách thuận lợi.
Với nhà đầu tư tổ chức, vốn hóa danh nghĩa chỉ cho biết "tầm vóc" của doanh nghiệp, còn lượng cổ phiếu thực sự giao dịch được mới quyết định họ có mua đủ và bán ra được khi cần hay không.
Nhiều doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhưng tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng còn thấp, chủ yếu nằm trong tay các nhóm cổ đông liên quan, khiến các quỹ khó tiếp cận ở quy mô lớn.
Do đó, việc cải thiện tỉ lệ free float thực (loại trừ cổ đông chiến lược, sở hữu chéo và nhóm liên quan), nâng cao thanh khoản và nới dần giới hạn sở hữu nước ngoài cần được ưu tiên.
Để cải thiện nguồn cung, ông Sơn đề xuất tiếp tục khuyến khích các doanh nghiệp có tiềm năng tăng trưởng, đặc biệt là doanh nghiệp công nghệ và các lĩnh vực kinh tế mới - tham gia thị trường chứng khoán. Đồng thời, đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước tại những doanh nghiệp phù hợp, gắn với yêu cầu công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả hoạt động.
Ông dẫn lại giai đoạn 2016-2017, khi các thương vụ thoái vốn lớn như VNM, SAB cùng việc đưa một số doanh nghiệp lớn lên sàn (ACV, HVN, PLX, VGT) đã thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Cần lập lại những "khoảng khắc" thăng hoa này thường xuyên để tạo dấu ấn và thêm sức hấp dẫn cho thị trường chứng khoán.
Ông Phục đưa ra một số đề xuất để cải thiện chất lượng IPO, thu hút nhà đầu tư bỏ tiền tham gia đồng hành dài hạn cùng doanh nghiệp, nâng cao khả năng huy động của thị trường chứng khoán.
Sắp diễn ra Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026
Việc tháo gỡ các rào cản để thu hút dòng vốn quốc tế được đặt ra với thị trường chứng khoán cũng là một trong những nội dung trọng tâm tại Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026, với chủ đề "Dòng vốn mới - Vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam", do báo Tuổi Trẻ tổ chức, phối hợp Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, với sự đồng hành của các đơn vị: Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank), Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam (Techcombank), Ngân hàng TMCP Phát triển TP.HCM (HDBank), Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS), Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel), Công ty CP Chứng khoán VPBank (VPBankS), Công ty CP Đầu tư F88 và Công ty CP Phát triển Bất động sản Văn Phú.
Sự kiện sẽ diễn ra chiều 30-10 tại TP.HCM.
Diễn đàn quy tụ đại diện cơ quan quản lý, FTSE Russell, các quỹ đầu tư, ngân hàng, công ty chứng khoán và chuyên gia tài chính trong nước, quốc tế.
Trong đó, phiên thảo luận "Việt Nam chào dòng vốn toàn cầu" sẽ tập trung nhận diện những rào cản đối với dòng vốn ngoại, từ giới hạn sở hữu nước ngoài, khả năng tiếp cận thị trường đến cơ chế giao dịch, thanh toán và quản trị rủi ro tỉ giá.
Các diễn giả cũng sẽ trao đổi về những giải pháp nhằm tận dụng cơ hội sau khi Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng, tiếp tục cải thiện các điều kiện để hướng tới đáp ứng tiêu chí nâng hạng của MSCI, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán và thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế dài hạn.
Link đăng ký TẠI ĐÂY