Sẵn sàng nguồn vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp

Đưa “vốn mồi” ra thị trường

Quỹ Đầu tư mạo hiểm TPHCM với pháp nhân vận hành là Công ty CP Quỹ Đầu tư mạo hiểm TPHCM (HCM VIF JSC) vừa khai trương văn phòng tại SIHUB (123 Trương Định, TPHCM). Đây là mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm công - tư đầu tiên trên cả nước, được thiết kế riêng biệt để hỗ trợ, đồng hành cùng startup từ giai đoạn ươm mầm đến khi tăng trưởng bứt phá. Quỹ có vốn điều lệ ban đầu năm 2026 là 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách góp 200 tỷ đồng (40%), 300 tỷ đồng (60%) từ khối tư nhân và các tổ chức tài chính uy tín. Đến năm 2035, quỹ đặt mục tiêu nâng quy mô vốn lên mức 5.000 tỷ đồng.

Ông Hoàng Đức Trung, Giám đốc Công ty CP Quỹ Đầu tư mạo hiểm TPHCM, cho biết, dù chỉ mới ra mắt, quỹ đã nhận khoảng 50 đề xuất đầu tư từ các vườn ươm, chương trình tăng tốc. Quỹ dự kiến thực hiện từ 1-2 khoản giải ngân đầu tiên ngay trong quý 4-2026. Giai đoạn này, quỹ tập trung nguồn lực đầu tư vào 50-150 startups thuộc các lĩnh vực công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo và tự động hóa.

“Đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng và chúng tôi không chỉ tìm kiếm các cơ hội đầu tư tiềm năng mà còn cam kết cùng doanh nghiệp xây dựng năng lực quản trị, kết nối nguồn lực thị trường, hỗ trợ mở rộng kinh doanh và tạo điều kiện để các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam vươn ra khu vực và thế giới”, ông Hoàng Đức Trung nhận định.

Bà Nguyễn Thị Thu Sương, Trưởng Phòng Phát triển KH-CN (Sở KH-CN TPHCM) nhìn nhận, việc đưa quỹ đi vào hoạt động là hành động cụ thể hóa chủ trương lớn của thành phố nhằm giải quyết triệt để điểm nghẽn vốn. Với mô hình vận hành độc lập theo nguyên tắc thị trường, phân định rõ giữa quyền sở hữu và quyền điều hành sẽ tạo cú hích thực chất giúp doanh nghiệp khởi nghiệp bứt phá nhanh chóng.

Gỡ rào cản thế chấp

Phần lớn các startups hiện nay sở hữu tài sản trí tuệ và đội ngũ, nhưng lại thiếu tài sản thế chấp vật chất để thuyết phục ngân hàng cho vay. Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn này, chương trình hỗ trợ lãi suất từ Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TPHCM (HFIC) triển khai theo Nghị quyết số 09/2023/NQ-HĐND mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn ưu đãi tối đa 200 tỷ đồng cho mỗi dự án.

Để khơi thông nguồn lực, thành phố đưa ra cơ chế bảo lãnh tín dụng hỗ trợ tối đa 100% khoản vay cho các startup đổi mới sáng tạo thiếu tài sản thế chấp. Đi kèm với đó, chương trình hỗ trợ lãi suất từ HFIC tài trợ cho các dự án xây dựng (tối đa 70% vốn) và đầu tư đổi mới công nghệ (tối đa 85% vốn) với thời gian hỗ trợ lên đến 7 năm. Mức hỗ trợ từ 50%-100% lãi suất, tính trên lãi suất huy động 12 tháng bình quân của 4 ngân hàng thương mại lớn.

Theo ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở KH-CN TPHCM, Luật Phát triển đô thị cho phép HĐND TPHCM bố trí nguồn vốn điều lệ hàng năm cho quỹ và cho phép doanh nghiệp dùng chính quỹ phát triển khoa học - công nghệ của đơn vị mình để đầu tư trực tiếp vào quỹ của thành phố. Đây là cơ chế tài chính linh hoạt chưa từng có tiền lệ, giúp khơi thông nguồn lực tài chính từ khối tư nhân vào các dự án khởi nghiệp công nghệ cao.

Ông Nguyễn Hà Lam, Phó trưởng Phòng Kế hoạch - Nghiên cứu phát triển HFIC, chia sẻ: “Để được hỗ trợ lãi suất, dự án phải phù hợp kế hoạch thành phố, được HFIC thẩm định khả năng trả nợ và chưa ký hợp đồng với nhà thầu. Đối với cơ chế bảo lãnh, startup cần đáp ứng ràng buộc như có vốn chủ sở hữu tối thiểu 15%-20% giá trị dự án, hoàn thành nghĩa vụ thuế và không nợ thuế quá hạn…”.

Sự ra đời của quỹ và các chính sách khơi thông dòng vốn cho thấy TPHCM đã nhanh chóng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị vào cuộc sống. Qua đó, thành phố tiên phong tạo chuyển biến bước ngoặt, mở đường cho KH-CN và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển với mục tiêu đến năm 2035, TPHCM trở thành trung tâm công nghệ cao hàng đầu khu vực.