Y tế TP.HCM và cuộc tái cấu trúc chưa từng có

Cùng Tuổi Trẻ nhìn lại sự đổi thay của ngành y tế TP.HCM sau hơn một năm chuyển từ cách tiếp cận "người bệnh tìm bệnh viện" thành "y tế tìm đến người dân".

Năm 2025, ngành y tế TP.HCM phải đối mặt với áp lực. Đó là vừa mở rộng quy mô hệ thống y tế sau khi hợp nhất với tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, vừa phải sắp xếp, tổ chức lại hệ thống y tế theo hướng tinh gọn, hiệu quả, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp nhưng vẫn phải đảm bảo khám chữa bệnh cho nhân dân ổn định, liên tục và an toàn.

Trước những yêu cầu mới trong tình hình mới, việc phát triển và vận hành hệ thống y tế theo cấu trúc đa tầng - đa cực - đa trung tâm đã được Sở Y tế TP.HCM xác định không còn dừng lại ở định hướng trên giấy, mà phải được tổ chức triển khai đồng bộ, hiện thực hóa bằng các nhiệm vụ, giải pháp và sản phẩm cụ thể, từng bước hoàn thiện và vận hành hiệu quả trong thực tiễn.

+ Đa tầng kiến tạo hành trình chăm sóc sức khỏe suốt vòng đời của người dân.

+ Đa cực tổ chức lại không gian phát triển của hệ thống y tế.

+ Đa trung tâm tạo nên chiều sâu về chuyên môn, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Trao đổi với báo Tuổi Trẻ, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết đa tầng không phải để chia cắt hệ thống mà để mỗi cơ sở làm đúng vai, đúng việc, đúng năng lực, qua đó nâng cao hiệu quả chung, bảo đảm người dân được chăm sóc phù hợp ngay từ đầu. Mọi cơ sở y tế đều cùng tham gia chăm sóc người bệnh trên cơ sở chia sẻ dữ liệu, thống nhất.

Sự thay đổi cấu trúc vận hành bước đầu đã mang đến những hiệu quả tích cực. Trạm y tế được củng cố vai trò "cửa ngõ" chăm sóc sức khỏe ban đầu; các cực y tế mới hình thành ở khu vực cửa ngõ như những "điểm chặn" chiến lược; bệnh viện tuyến cuối tiếp tục phát triển chuyên sâu, tạo nên những trung tâm có thế mạnh riêng.

Ngày 31-12-2025, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM) đã chính thức ra mắt và đưa vào hoạt động cơ sở 2 tại số 125 Lê Lợi, phường Bến Thành. Bệnh viện này được kế thừa và phát triển từ nền tảng hạ tầng của Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn (cũ).

Theo thống kê, trong 15 ngày đầu sau khi ra mắt cơ sở 2 (chi nhánh Sài Gòn), số lượt người bệnh đến khám trung bình đạt khoảng 700 lượt/ngày, tăng khoảng 30% so với thời điểm trước ngày 31-12-2025.

Bệnh viện tiếp tục định hướng phát triển Cơ sở 3 tại khu vực Phú Mỹ, hình thành mạng lưới phục vụ khu vực phía Đông Nam thành phố.

Ngày 2-12-2025, sau quá trình chuẩn bị, hoàn thiện cơ sở hạ tầng và ba tuần vận hành thử, Bệnh viện Từ Dũ cơ sở 2 ở Cần Giờ chính thức ra mắt hoạt động theo mô hình đa khoa, đảm bảo người dân được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ kỹ thuật chuyên môn.

Sau ba tuần bệnh viện hoạt động đã đạt kết quả đáng khích lệ, khi lượng bệnh nhân tăng từ 150% đến 400%, đặc biệt số ca bệnh nhân phải chuyển viện cấp cứu đã giảm mạnh từ 40 ca xuống chỉ còn 3 ca.

Đầu tháng 9-2025, chỉ hai tháng sau khi tiếp nhận Trung tâm Y tế Quân dân y đặc khu Côn Đảo, những đoàn bác sĩ chuyên khoa đầu tiên từ các bệnh viện tuyến cuối của TP.HCM bắt đầu ra Côn Đảo công tác. Đến nay, chương trình đã triển khai 13 đợt, với 101 lượt bác sĩ chuyên khoa tham gia.

Thống kê 7 tháng đầu năm 2026, Trung tâm Y tế Quân dân y đặc khu Côn Đảo đã thực hiện 19.292 lượt khám ngoại trú, tăng 5.298 lượt so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, có 9.920 lượt khám nội khoa, 2.130 lượt khám nhi khoa, 4.025 lượt khám ngoại khoa và 3.217 lượt khám các chuyên khoa khác.

Mô hình này sẽ tiếp tục được mở rộng đến Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm, các trung tâm y tế khu vực khác và toàn bộ 168 trạm y tế phường, xã, đặc khu, gắn với mục tiêu mỗi trạm y tế đều có sự tham gia thường xuyên của bác sĩ từ các bệnh viện.

Khi đó, năng lực chuyên môn của toàn ngành sẽ không còn tập trung ở một số bệnh viện lớn, mà được phân bổ hợp lý trên toàn địa bàn, để người dân ở bất kỳ nơi đâu cũng được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, PGS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, khẳng định TP.HCM ưu tiên mọi nguồn lực để rút ngắn khoảng cách thụ hưởng y tế giữa trung tâm và vùng xa, trong đó Côn Đảo là một trọng điểm. Đây cũng là minh chứng sinh động cho định hướng phát triển hệ thống y tế TP.HCM theo mô hình "đa tầng - đa cực - đa trung tâm", trong đó người dân ở vùng biển đảo, vùng xa vẫn phải được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại địa phương mình sinh sống.

Kết nối dữ liệu - kiến tạo hệ thống y tế thông minh

Người đứng đầu ngành y tế TP.HCM nhận định một hệ thống y tế hiện đại không thể vận hành hiệu quả nếu mỗi bệnh viện lưu giữ một nguồn dữ liệu riêng, mỗi địa phương sử dụng một nền tảng khác nhau và thông tin của người bệnh không được liên thông.

Chính vì vậy, TP.HCM xác định chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là xây dựng một hạ tầng dữ liệu thống nhất cho toàn ngành y tế.

Việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, kho dữ liệu ngành y tế, các bảng điều hành (Dashboard) và các nền tảng quản trị dùng chung đang từng bước kết nối toàn bộ hoạt động của hệ thống.

Nếu đa tầng kiến tạo hành trình chăm sóc sức khỏe suốt vòng đời của người dân, đa cực tổ chức lại không gian phát triển của hệ thống y tế, đa trung tâm tạo nên chiều sâu về chuyên môn, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, thì kết nối chính là nguyên lý vận hành gắn kết tất cả thành một chỉnh thể thống nhất.

Chỉ khi bốn yếu tố ấy hòa quyện với nhau, hệ thống y tế mới thực sự phát huy được sức mạnh tổng hợp, thích ứng với sự phát triển của một siêu đô thị và đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.